top of page

TRÓJKĄT DRAMATYCZNY


Trójkąt dramatyczny Karpmana: analiza i rozwiązania


Trójkąt dramatyczny Karpmana stanowi model psychologiczny, który pozwala zrozumieć złożone relacje międzyludzkie, szczególnie w sytuacjach konfliktowych. Składa się z trzech głównych archetypów: ofiary, prześladowcy i ratownika. Każda z tych ról może być zajmowana przez różne osoby w różnych kontekstach, co prowadzi do wzajemnie destrukcyjnych interakcji.


 

Rola ofiary: bezradność i brak kontroli


Ofiara, będąca jednym z trzech głównych archetypów trójkąta dramatycznego, często doświadcza bezradności i braku kontroli nad sytuacją. Czuje się skrzywdzona, zraniona lub zaniedbana przez innych. Pomimo potrzeby wsparcia, rzadko podejmuje inicjatywę w zmianie sytuacji, unikając jednocześnie odpowiedzialności za własne życie.


 

Prześladowca: kontrola i agresja


Drugim archetypem jest prześladowca, który przejawia zachowania kontrolujące, agresywne lub manipulacyjne wobec innych. Atakuje fizycznie, emocjonalnie lub werbalnie, dążąc do uzyskania przewagi lub zaspokojenia swoich potrzeb. Często motywowany jest poczuciem władzy i dominacji, wynikającym z własnych traum i frustracji.

 

 

Ratownik: nadopiekuńczość i brak granic


Trzecią rolą jest ratownik, który stara się pomagać ofierze, często kosztem własnego samopoczucia. Może być nadopiekuńczy, nadmiernie emocjonalnie zaangażowany lub zachowywać się jak "superbohater", pogłębiając bezradność ofiary. W unikaniu konfrontacji z prześladowcą tkwi pułapka tej roli.


 

Przykłady z życia


Przyjrzyjmy się teraz, jak powyższe role mogą wyglądać w tzw. praktyce, zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym.


Ofiara:

·       Pracownik, który stale narzeka na swoje zadania w pracy i na to, jak źle traktują go jego przełożeni, ale nie podejmuje żadnych działań, aby poprawić swoje umiejętności lub szukać innej pracy.

·       Osoba, która stale uzależnia się od innych, aby rozwiązać swoje problemy finansowe, ale nie podejmuje działań w kierunku zdobycia lepszej pracy lub zdobycia dodatkowych umiejętności.

 

Prześladowca:

·       Szef, który stosuje agresywne i poniżające zachowania wobec swoich pracowników, aby sprawić, by byli bardziej posłuszni, ale w rzeczywistości prowadzi to do atmosfery strachu i niskiej wydajności w miejscu pracy.

·       Osoba, która stosuje manipulację emocjonalną w swoim związku, aby uzyskać kontrolę nad partnerem i zaspokoić swoje własne potrzeby, nawet kosztem dobra drugiej osoby.


Ratownik:

·       Matka, która ciągle interweniuje w życie swojego dorosłego dziecka, rozwiązując jego problemy finansowe, mieszkalne czy emocjonalne, zamiast pozwolić mu na samodzielność i samorozwój.

·       Przyjaciel, który stara się ciągle naprawić życie innej osoby, udzielając jej finansowej pomocy lub wtrącając się w jej związki, ale nie rozwiązuje podstawowych problemów, które prowadzą do tych trudności.


 

Rozwiązanie trójkąta dramatycznego: asertywność i samowiedza


Wyjście z trójkąta dramatycznego wymaga zrozumienia, w jaką rolę się wpisujemy oraz podjęcia świadomych działań zmierzających do zmiany tych zachowań. Możemy zadać sobie pytanie "co mi daje ta rola?" i spróbować uczciwie na nie odpowiedzieć. Warto również obserwować swoje zachowania, przekonania, myśli i emocje w bliskich relacjach. Asertywność, zdolność wyrażania potrzeb i granic oraz przyjęcie odpowiedzialności za własne życie są kluczowe. Gdy przestaniemy grać rolę z TD, druga osoba również będzie musiała zakończyć swoją rozgrywkę. To niełatwa konfrontacja (również dlatego, że polega na rozbrajaniu nieuświadomionych treści), ale rozwiązanie TD przynosi autentyczną wolność i pełniejsze bycie sobą. Wsparcie psychoterapeutyczne może być bardzo pomocne w opuszczeniu tej trudnej i skomplikowanej dynamiki.

 


Podsumowanie


Trójkąt dramatyczny Karpmana jest użytecznym narzędziem do zrozumienia relacji międzyludzkich, zwłaszcza w sytuacjach konfliktowych. Świadomość ról ofiary, prześladowcy i ratownika oraz praca nad własnym rozwojem emocjonalnym czy umiejętnością komunikowania się są kluczowe dla budowania zdrowych relacji i unikania destrukcyjnych wzorców zachowań.




 

4 wyświetlenia0 komentarzy

Comments


bottom of page